ریشهها؛ پیش از برهان
جمعی از جوانان شمیران فعالیت تربیتی خود را در مساجد، مدارس و مؤسسات فرهنگی — از جمله مؤسسهی مهتدین — آغاز میکنند. تجربهای که بیش از دو دهه بعد، پشتوانهی تأسیس برهان میشود.
برهان مجموعهای مستقل و خیّرمحور است که در آذر ۱۳۹۶ به دست جمعی از جوانان شمیران تأسیس شد؛ با یک دغدغهی روشن: تربیت دینی نوجوانِ امروز، با زبانِ امروز. این صفحه روایتِ همان مسیر است — از ریشهها تا رسالت.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا
ای مردم، برای هدایت شما از جانب خدا برهانی (محکم) آمد، و نوری تابان به شما فرستادیم.
نسل امروز — همان که در ادبیات معاصر «نسل زد» خوانده میشود — از بدو تولد با فناوریهای نوین بزرگ شده و نزدیکترین همراهش تلفن هوشمند بوده است. ارتباطاتش عمدتاً در بستر شبکههای اجتماعی شکل گرفته و تفریحش در فضای دیجیتال معنا یافته. نوجوانی که ساعتهایش را بهجای گفتوگو با اطرافیان، صرف بازیها، انیمیشنها و سریالها کرده و باورهایش همان باورهایی است که در همانها دیده است.
بدیهی است که تربیت و رشد این نسل، تفاوتهای بنیادین با نسلهای پیشین دارد. نسل جدید با نصیحتپذیری بیگانه است و بیش از آنکه از راه شنیدن بیاموزد، از راه دیدن و تجربهی مستقیم یاد میگیرد. پس روش تربیت او هم نمیتواند تکرار روشهای دیروز باشد.
این نسل، بیش از آنکه از راه شنیدن بیاموزد، از راه دیدن و تجربه یاد میگیرد.
جمعی از جوانان شمیران فعالیت تربیتی خود را در مساجد، مدارس و مؤسسات فرهنگی — از جمله مؤسسهی مهتدین — آغاز میکنند. تجربهای که بیش از دو دهه بعد، پشتوانهی تأسیس برهان میشود.
همان جمع، «مؤسسه فرهنگی برهان» را تأسیس میکند؛ با هدف فراهم ساختن بستر تربیت دینی متناسب با ویژگیهای نوجوان معاصر. مؤسسه به هیچ نهاد و ارگانی وابسته نیست و خیّرمحور اداره میشود.
با احساس نیاز خانوادهها به تربیت دینی دختران، واحد خواهران مؤسسه با عنوان «مجموعه فرهنگی هادیه» در شهر پردیس شروع به فعالیت میکند.
برگزاری جلسات تربیتی مستمر برای نوجوانان در مسجد، بهعنوان پایگاه اجتماعی و دینی ما؛ جلساتی که از سالهای پیش از بلوغ آغاز میشود، تا پایان دبیرستان ادامه مییابد و هفتگی، زیر نظر یک مربی و یک کمکمربیِ جوانتر برگزار میشود — تا هم تجربه و هم انرژی، هر دو بهکار تربیت بیایند.
مربیان مؤسسه هفتگی در شورای مربیان، محتوای جلسات و فرایند اجرایی را بررسی میکنند و بهطور منظم آثار علمی و پادکستهای تربیتی و روانشناسی را دنبال میکنند تا در زمینههای اعتقادی، اخلاقی و علمی بهروز بمانند.
رویکرد تربیتی برهان بر نگاه عقلانی به دین و نگاه تربیتی استاد علی صفایی حائری استوار است؛ نگاهی که تربیت را نه در انتقال صِرف اطلاعات، بلکه در ایجاد تفکر، حریت و شخصیت میبیند.
مربی برهان پیش از آنکه از نوجوان بپرسد، از خودش میپرسد:
دینی که معرفی میکنیم عقلانی است یا صرفاً احساسی؟
تربیت با تحریک احساس شروع میشود اما با آن دوام نمیآورد.
پاسخگوست یا توجیهگر؟
نوجوان فرق پاسخ را با توجیه، خیلی زودتر از ما میفهمد.
برگرفته از فطرت است یا مجموعهای از دستورالعملها؟
آنچه با فطرت گره بخورد، دستورالعمل نمیخواهد.
در سبک زندگی او جاری شده یا فقط در ذهنش انباشته؟
هدف جلسه، جاریشدن دین در زندگی است، نه پرکردن حافظه.
محوریت فعالیت برهان، تربیت نوجوانان است — یا به عبارت دیگر، کادرسازیِ نیروهای کارآمد انقلاب. تمام ستاد، قالبها و صفها حول همین محور کار میکنند: تربیت نیروهایی انقلابی، مهذّب، کارآمد و متفکر.
مربیان نقشی کلیدی در فراهمکردن زمینهی تربیت دارند؛ کار آنها این است که حلقههای تربیت — مدرسه، مسجد، خانواده، جلسه و اردو — را با محوریتِ خلقیات فردی نوجوان به هم متصل کنند و این حلقهها را در راستای شکوفایی استعداد او بچینند.
جلسات تربیتی، نخ تسبیحِ ساختار مجموعهی برهان است.
کادرسازی برای تشکیل دولت اسلامی؛ هدفی که در ادامه به تشکیل جامعهی اسلامی میانجامد و در نهایت غایت انقلاب اسلامی — تحقق تمدن نوین اسلامی — را مطابق بیانیهی گام دوم دنبال میکند.
انتقال نگاه تربیتیِ خود و ایجاد همافزایی با مجموعههای کادرساز دیگر در سراسر کشور.
برهان به هیچ نهاد و ارگانی وابسته نیست و فعالیتش خیّرمحور است.
هر جلسه — یا به عبارت دیگر هر حلقه — مربی سرشاخه، مربی اصلی و کمکمربی دارد. فرایند تربیت در مجموعه، در دو دورهی ششساله انجام میشود.
در شش سال اول، فرد استفادهکنندهی قالبهاست؛ هویت ملی و انقلابیاش ساخته میشود، قدرت تفکر و شناخت پیدا میکند و با کسب تجربه در صفها به کارآمدی میرسد.
متربیانی که حالا دانشجو و طلبه شدهاند، مدیر قالبها و صفها میشوند: فعالیت عمومی در صف، فعالیت تخصصی در قالب. در ۲۴ سالگی، در کنار تحصیلات تخصصی، آمادهی نقشآفرینی در حاکمیتاند.
مربیان، متربیان را در این زمینهها تربیت میکنند:
در کنار مربی و اعضای جلسهی خود.
معاونت پژوهش برهان دنبال پاسخ به همین دست پرسشهاست، تا تصمیم مربیان و برنامههای آنها مبتنی بر واقعیتهای میدانی و علمی باشد — نه بر حدس و عادت.
محتوای جلسات بر اساس آثار استاد شهید مرتضی مطهری شکل گرفته است. معاونت پژوهش با طراحی روشهای مباحثهی این متون، نقاط تربیتی آنها را استخراج و در اختیار مربیان قرار میدهد.
استاد شهید مرتضی مطهری
اردو یکی از مهمترین بسترهای تربیتی برهان است؛ چون نوجوان در اردو نشان میدهد تا چه اندازه توانمند، مسئولیتپذیر و متعهد است. اردو فرصتی است برای ارزیابی واقعی جلسات و شناخت عمیقتر نسبت به نوجوان — و گاه، جبرانکنندهی کاستیهای جلسه و پاسخگوی نیازهای معنوی او.
برای هر اردو، متناسب با سن، ظرفیت و سطح رشد مخاطب محتوای ویژهای طراحی شده است: سالهای اول گرایشی، سالهای بعد رفتاری و سالهای پایانی شناختی.
هر انسانی نیازمند ارتباط عمیق با خدای خویش است؛ نوجوانی که زندگیاش را از رسانه و فیلمها گرفته، از این نعمت محروم مانده. در مشهد میآموزد در تنهاییهایش با آفرینندهی خود راز و نیاز کند و با توسل به ائمهی معصومین، هیچگاه به بنبست نخورد.
نوجوان مسیرش را با فلسفهبافی و استنتاج پیدا نمیکند؛ با گرهخوردن به یک الگو پیدا میکند. و هشت سال دفاع مقدس، مخزنی است از الگوهایی با شخصیتهای متفاوت و قهرمانیهای ویژه.
شاید بهنظر برسد هدف اردوی جهادی ساختن خانهای برای محرومین، رساندن آب به یک منطقه یا بازسازی یک پل است؛ در حالی که در این اردو، نوجوان خودش را پیدا میکند. هدف اصلی، بازسازی روح خویش است و پیبردن به نعمتهایی که دارد.
پیادهروی اربعین، مدرسهای است که در آن نوجوان طعم همراهی، سادگی و میهمانی مردم را میچشد؛ تجربهای که در هیچ جلسهای قابل تدریس نیست و تا سالها با او میماند.
جلسهها، دورهمیها، کلاسها و اردوها — بیشرح و تفسیر.
جلسه تربیتی انصار 1
جلسه تربیتی انصار 5
جلسه تربیتی انصار 6
جلسه تربیتی انصار 9
جلسه تربیتی انصار 10
جلسه تربیتی 1نصار 11
جلسه تربیتی انصار 4
جلسه تربیتی انصار 7
جلسه تربیتی شهید برورجردی
جلسه تربیتی فتح 1
جلسه تربیتی فتح 2
جلسه تربیتی فتح 3
جلسه تربیتی هادی 1
جلسه تربیتی هادی 2
جلسه تربیتی هادی 3
جلسه تربیتی هادی 4
جلسه تربیتی هادی 5
جلسه تربیتی مهدیاران
جلسه تربیتی صادقین
جلسه تربیتی ولیعصر
جلسه تربیتی والفجر 7
جلسه تربیتی والفجر 8
جلسه تربیتی والفجر 10
جلسه تربیتی والفجر 11
جلسه تربیتی ذوالفقار 2
جلسه تربیتی انصار 2 و 3
جلسه تربیتی انصار 8
جلسه تربیتی مکتب الصادق
جلسه تربیتی ذوالفقار 1
آنچه در این صفحه خلاصه شد، در این دو سند بهتفصیل آمده است.
شرح مبسوط نگاه تربیتی مؤسسه: مبانی، روش و آنچه در جلسه و اردو دنبال میکنیم.
معرفی کامل ساختار مؤسسه، قالبها، صفها و برنامهی سالانه در یک سند.
اگر نوجوانی دارید که جایش در یکی از این حلقههاست، یا خودتان میخواهید در این مسیر همراه شوید — از همینجا شروع کنید.
میدان اختیاریه، خیابان معماری، نبش کوچه بهسر، پلاک ۱۷، زنگ ۱